|
ÇELİK-İŞ SENDİKASI TARİHÇESİ
Ülkelerin ekonomik kalkınmalarını hızlı ve sağlıklı
bir tempo ile gerçekleştirmelerinin
en güvenilir ve en kalıcı yolu sanayileşmedir. Sanayileşme
ise hammadde üretimi ve onun işlenmesi ile doğrudan doğruya
bağlantılıdır. Sanayi alanında kullanılan en önemli hammadde demir,
sanayileşmeye
imkân veren temel sektörlerin en önemlisi ise
demir-çelik sektörüdür.
Ülkemizde demir madenlerinin aranması ve modern
anlamda demir-çelik sanayiinin kurulması teşebbüsü, Cumhuriyetin
kuruluşunu takiben başlamıştır.
Bu çalışmalar doğrultusunda hem madenlerin aranıp bulunması, hem de
alanında sanayi kuruluşlarının tesis edilmesine başlanmıştır.
1932 yılında askeri amaçla kurulan Kırıkkale
Fabrikası'nın sınırlı kapasitesi
ve ülke ihtiyacına yeterli olmayışı sebebiyle entegre
demir çelik tesisine ihtiyaç duyulmuş ve tesisin yeri için Karabük
seçilmiştir.
Sanayileşme çalışmaları, tesislerin kurulması yeni
bir oluşumu da beraberinde getirmiştir. Çalışanların tarlasından,
bağından bahçesinden ayrılarak
kamu tesislerinde hizmet üretmeye başlaması toplu iş
yapma gücünü ortaya
koymuştur. Bu gelişmeler toplu hak arama ve bu
hakların korunması yanında
düzenli bir üretim doğrultusunda kalkınmaya katkıda
bulunma amacı sendikaların
doğmasına yol açmıştır.
1947'li yıllara gelindiğinde sanayileşme ile birlikte
sendikal örgütlenmelerinde
ivme kazanması ülkemizde yeni oluşumların, yeni birlikteliklerinin
doğmasını
sağlamıştır.
> > > İlk Sendikaların Kuruluşu ve Çalışmaları
Karabük Demir Çelik Fabrikası’nda ilk sendika 19
Haziran 1950 tarihinde
Demir Çelik Ağır Sanayi İşçileri Sendikası adıyla
kuruldu. İlk başlarda bütün işçiler aynı sendika çatısı altında
toplanırken, bu toplulukların arasındaki gerek yaklaşım, gerekse
değer yargıları bakımından farklılıkları görülmesi gecikmedi.
Siyasal düşünce tercihleri de bu ayrılıkları arttırdı. Birinci
sendikadan ayrılan bir grup işçi 1951 yılında Karabük Demir Çelik
İşçileri Sendikası
adıyla ikinci bir sendika kurdu.
1954 yılına kadar işyerinde bu iki sendika arasında
mücadele yaşandı.
İşveren ise; bu sendika rekabetinden yararlanarak,
işyerini istediği gibi
yönetmeye çalıştı. Özellikle 1953 yılı sonlarında iş
değerlendirmesi sisteminin
kurulması sırasında sendikalar arasındaki anlaşmazlık önemli
sorunlar yarattı.
Bu tarihlerde grev hakkı yoktu, ancak toplulukla iş
ihtilâfı çıkarılabiliyordu.
Sendikalar 1952 ve 1953 yıllarında toplulukla iş ihtilâfı çıkararak,
işçilere
ücret zammı aldılar. Ayrıca, iş değerlendirmesi sırasında da
ücretlere
zam yapıldı.
1957 yılında ise seçimlerden önce hükümet kararıyla
işçilerin gündeliklerine
80 kuruş zam verildi.
Sendika
ile işveren arasında yapılan bir anlaşma ile 01 Ocak 1963 tarihin-de
işçi ücretleri yüzde 25 oranında artırıldı.
Zonguldak Bölge Çalışma Müdürlüğü’nün belgelerine
göre, 1963 yılında Demir
Çelik Ağır Sanayi İşçileri Sendikası'nın 3 bin 276 üyesi
bulunuyordu.
Maden-İş'e Katılım
Demir Çelik-İşçileri 1963 yılında Türkiye Maden İşçi
Sendikası’na katıldılar.
Türkiye Maden İş Sendikası bu tarihlerde Türk-İş
bünyesindeydi. 275 sayılı
Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanununun 27.07.
1963 tarihinde kabul
edilmesinden sonra TDÇİ Genel Müdürlüğü işyerlerinde
ilk toplu iş sözleşmesi Türkiye Maden-İş Sendikası tarafından
imzalandı ve 01 Temmuz 1964 - 31 Aralık 1965 döneminde yürürlükte
kaldı.
Çelik-İş'in Kuruluşu ve İlk Genel Kurulları
Demir-Çelik işçileri 1965 yılında Türkiye Maden İş
Sendikasından ayrıldılar
ve 17 Kasım 1965 tarihinde Çelik Sanayi İşçileri
(Çelik-İş) Sendikası’nı kurdular.
Geçici yönetim kurulu şu isimlerden oluştu:
Genel Başkan: Selahattin Bulut, Genel Başkan Vekili:
Sebahattin Özcan, Genel Sekreter: Hasan Ergüven, Malî Sekreter:
Lütfi Özerdoğan. Bu tarihte
Çelik-İş Sendikası’nın 6 bin 637 üyesi vardı.
Kurucu heyet 7 Temmuz 1966 tarihinde toplanarak,
tüzük değişikliği yaptı.
Çelik-İş Sendikası'nın 1. Genel Kurul’u 4
Aralık 1966 tarihinde toplandı.
Çelik-İş Sendikası'nın Türk-İş’e üye olmasına karar
verildi. Genel Başkanlığa
Enver Kaya, Genel Sekreterliğe Raşit Özkan ve Genel Malî
Sekreterliğe
Mehmet Gök seçildiler.
Çelik-İş Sendikası'nın 4 Aralık 1968 günü
toplanan 2. Genel Kurulu'nda sunulan
çalışma raporunda üye sayısının 10 bin 172 olduğu belirtildi. 12
Aralık
1970 günü toplanan 3. Genel Kurul'da da görev alanlar
değişmeyerek Enver
Kaya, Raşit Özkan ve Mehmet Gök aynı görevlere yeniden getirildiler
Çelik-İş Sendikası tarafından 29 Mart 1971 tarihinde
Çalışma Bakanlığı’na
yazılan yazıda, Sendikanın 10 bin 850 üyesi olduğu
belirtiliyordu.
Çelik-İş Sendikası 4. Genel Kurulu 17 Ekim 1971
tarihinde olağanüstü
olarak topladı.
Çelik-İş Sendikası’nın Çalışma Bakanlığı’na 13 Ocak
1972 tarihinde yazdığı
yazıda Sendikanın İskenderun, İstanbul, Ankara, Samsun, Eskişehir,
Bursa, Adana ve Derince'de şubelerinin bulunduğunu bildiriliyordu.
Çalışma Bakanlığı'na yazılan 26 Mart 1973 tarihli yazıda ise 19 bin
181 üyesi olduğu belirtiliyordu. Bu üyelerin 11 bini Karabük'te
daimi, 5 bini
Karabük'te muvakkat işçiydi. İsdemir'de de 3 bin işçi
vardı. Özel sektörde
çalışan işçi sayısı 136 idi.
Çelik-İş Sendikası bu tarihlerde Türk-İş’e bağlı
Türkiye Metal İş
Federasyonu’na üyeydi.
Birleşme Çabaları
Metal-İş Federasyonu’nun 5. Genel Kurulu 10 Ocak 1972
tarihinde
İstanbul'da toplandı. Genel Kurul'da Federasyon Genel
Başkanlığına Çelik-İş
Sendikası Genel Başkanı Enver Kaya seçildi.
Bu dönemde Türk-İş içinde federasyonların milli tip
sendikaya dönüşme süreci yaşanıyordu. Türkiye Metal-İş Federasyonu
da bu çaba içindeydi.
Bu nedenle 1973 yılında milli tip bir sendika olan
Türk Metal kuruldu.
Türk Metal Sendikası'nın kurucuları, Türkiye Metal-İş
Federasyonu'nun ve bağlı sendikaların yöneticileriydi. Çelik-İş
Sendikası Genel Başkanı Enver Kaya ile Çelik-İş Sendikası Genel
Sekreteri Raşit Özkan'da Türk
Metal Sendikası'nın kurucuları arasındaydı.
Türkiye Metal-İş Federasyonu'nun 6. Genel Kurulu 16 -
17 Kasım 1973
günleri toplandı. Aynı gün, Türk Metal'in de
ilk genel kurulu toplantısı
yapıldı.
Türkiye Metal-İş Federasyonu’nun Genel Kurulunda
Genel Başkanlığa Çelik-İş
Sendikası Genel Başkanı Enver Kaya seçildi. Türk Metal Sendikası'nın
aynı gün toplanan birinci genel kurulunda da yeni
oluşturulan bu milli tip
sendikanın Genel Başkanlığı yine Enver Kaya
getirildi.
Çelik-İş Sendikası’nın 21-24 Aralık 1973 günleri
toplanan Genel Kurulu’nda Çelik-İş'in kendini feshetmesi ve Genel
Başkanlığını Enver Kaya’nın yaptığı
Türk Metal Sendikası'na katılması konusu görüşüldü.
Bu doğrultuda bir ka-rar
çıkmadı. Çelik-İş Sendikası tüzel kişiliğini koruma kararı aldı.
Genel Kurulda yapılan seçimlerde Genel Başkanlığa
Şükrü Korkmaz Gider,
Genel Başkan Vekilliğine Mehmet İyigünler, Genel
Sekreterliğe Erdoğan Çetintürk,
Genel Mali Sekreterliğe Seyfi Bostancı ve Genel Teşkilatlanma ve
Eğitim Sekreterliğine de Halil Büyüknalça getirildi.
Erdoğan Çetintürk'ün 3 Mayıs 1976 günü görevinden
istifa etmesi üzerine,
yerine 10 Mayıs 1976 günü Muharrem Irmak Getirildi.
Halil Büyüknalça'nın
27 Ekim 1974 tarihinde vefatı üzerine ise 8 Ocak 1975
tarihinde bu göreve Mehmet Çelikutku seçildi.
Çelik-İş'e Katılmalar
Bu dönemde Çelik-İş Sendikası’na katılmalar da oldu
Karabük Demir Çelik Sanayii İşçileri (Demir-İş)
Sendikası, 30 Ocak 1972
günü yaptığı genel kurulunda kendini fes ederek
Çelik-İş Sendikası’na katılma
kararı almıştı. Bu karar 1974 yılı başında hayata
geçirildi. Demir-İş Sendikası, Çelik-İş Sendikası Karabük Özel
Sektör Şube Başkanlığı haline dönüştü.
>>> Birleşme Girişimleri
Çelik-İş Sendikası 25 Eylül 1974 tarihinde Türk-İş'e
başvurarak, üyeliğinin
kabulünü istedi. Türk-İş ise yazdığı cevapta,
Çelik-İş'in üyeliğinin ancak Türk
Metal’e iltihak yoluyla olabileceğini açıkladı.
Bunun üzerine 3 Mart 1975 tarihinde Çelik-İş
Sendikası ve Türk Metal
yöneticileri Türk-İş Genel Merkezi'nde bir toplantı
yaptılar ve bir protokol
imzaladılar. Bu protokolle, Halil Tunç'un geçici Genel Başkanlığında
yeni bir sendikanın kurulmasına ve birleşmeye karar
verdiler.
Çelik-İş Sendikası Genel Başkanı Şükrü Korkmaz Gider
ve Türk Metal
Genel Başkanı Mustafa Özbek 21 Şubat 1976 günü ortak
bir basın toplantısı
düzenleyerek, iki sendikanın birleşme kararını açıkladılar.
Açıklama sonrasında iki sendikanın yöneticileri
birlikte Türk Çelik Metal
Sendikası’nı kurdular. Ancak, çıkan anlaşmazlıklar nedeniyle, bu
sendikaya iltihak olmadı. Konu, Çelik-İş Sendikası’nın 21 Aralık
1976 günü
toplanan 5. genel kurulunda gündemin 8. Maddesi olarak görüşüldü.
Gündemin 8. Maddesi, "Türk
Çelik Metal Sendikasına iltihak ve fesih", 9.
Maddesi ise
"tasfiye komisyonunun tespiti" idi.
Genel Kurul salonunda bulunanların salt çoğunluğuyla
yeni sendikaya katılma
kararı alındı ve bu konuda yürütme ve yönetim kurulları yetkili
kılındı.
Ancak yürütme ve yönetim kurulları, katılma kararının
tüzükte öngörülen
üçte iki çoğunlukla değil, mevcutların salt
çoğunluğuyla alındığına dikkat çekerek,
Çelik-İş Sendikası'nın tüzel kişiliğini sürdürme kararı aldı.
Bu genel
kurulda, Çelik-İş Sendikası Genel Merkezi’nin
Karabük'ten Ankara’ya alınma önerisi de kabul edildi.
Diğer taraftan Çelik-İş Sendikası üyelerine hizmet
vermeye devam ederken olağan Genel Kurullarını da hiç aksatmadan
yerine getiriyordu.
Çelik-İş'in 5. Genel
Kurulunda yapılan
seçimlerde Genel
Başkanlığa Şükrü
Korkmaz Gider, Genel Başkan ve-killiğine
Mehmet Şirin, Genel Sekreterliğe Halil Kolağasıoğlu,
Genel Mali Sekreterliğe
Ali Karadağ, Genel
Eğitim ve Teşkilatlanma
Sekreterliğine ise Muharrem
Irmak seçildi.
Her Genel Kurul sonrası olduğu
gibi Çelik-İş Sendikası
tarafından 29 Eylül
1977 tarihinde Çalışma
Bakanlığı’na yazılan yazıda, sendikanın 56 bin üyesi olduğu
belirtiliyordu. Çalışma Bakanlığı'na yazılan 30 Mayıs 1979 tarihli
yazıda ise 52
bin üyesi gözüküyordu.
Metal iş kolunda faaliyet gösteren iki sendikanın
birleşmesi konusu ise gündemden hiç düşmüyordu. 1979 yılında
Çelik-İş Sendikası ile Türk
Metal’in birleşmesi yine gündeme geldi.
>>> Birleşme Çabaları
Yeniden Gündemde
1976'da olduğu gibi, görüşmeler yapılmış birleşmenin
nasıl sağlanacağı karara bağlanmıştı.
1979 yılında da Türk Çelik Metal Sendikası kuruldu ve
Genel Başkanlığa Mustafa Özbek getirildi. Çelik-İş Sendikası’nın 6.
Genel Kurulu 16 Aralık
günü toplanma kararı alındı. 14 Aralık günü Türk
Çelik Metal Sendikası-nın Genel Kurulu’nun, 16 Aralık günü de Türk
Metal’in olağanüstü genel
kurulunun toplanması plânlanmış ve ilân edilmişti.
Ancak, yine anlaşma
sağlanamadı. Türk Çelik Metal Sendikası'nın ve Türk
Metal’in Genel Kurulları
iptal edildi.
Görüşmeler yapılmış, birleşmenin nasıl olacağı karara
bağlanmıştı. Ne var
ki, bir türlü istenilen olmuyordu. Türk Metal’in
tavrındaki değişiklikler
Çelik-İş'in genel kurulunu da etkileyecekti.
Çelik-İş'in altıncı genel kurul gündeminin 8. Maddesi
"Türk Çelik Metal
Sendikası'na iltihak ve fesih", 9. Maddesi ise
"tasfiye komisyonunun tespiti"
iken, Türk Metal'in tavrındaki değişiklikten sonra durum değişti.
Karabük ve Ereğli delegasyonlarının katılmadığı genel
kurulda çoğunluk
sağlandı ve gündem değiştirildi. Çelik-İş'in tüzel
kişiliğinin sürmesi kararı alındı.
Yapılan seçimlerde de Genel Başkanlığa Şükrü Korkmaz
Gider, Genel Başkan vekilliğine İsmet Paşabeyoğlu, Genel
Sekreterliğe Muharrem Irmak,
Genel Malî Sekreterliğe Münir Oğuzoğlu, Genel Eğitim ve Teşkilatlanma
Sekreterliğine Abdullah Dağıstanlı seçildiler.
>>> Genel Kurullar
Ancak 6. Genel Kurulun eksik katılımla gerçekleşmiş
olmasının yarattığı sorunlar
nedeniyle, 27 Ocak 1980 tarihinde Çelik-İş Sendikası Genel Kurulu
Ankara'da olağanüstü olarak toplandı.
Yapılan seçimlerde Genel Başkanlığa Şükrü Korkmaz
Gider, Genel Başkan
Vekilliğine İsmet Paşabeyoğlu, Genel Sekreterliğe
Metin Türker, Genel Mali Sekreterliğe Münir Oğuzoğlu, Genel Eğitim
Sekreterliğine Muharrem Irmak,
Genel Teşkilatlandırma Sekreterliğine Abdullah
Dağıştanlı, Genel Araştırma
ve Mevzuat Sekreterliğine de Mehmet Şirin seçildiler.
Olağanüstü genel kuruldan bir süre sonra 12 Eylül
askeri müdahalesi oldu.
Sendikal faaliyetler büyük ölçüde kısıtlanmakla
beraber, Çelik-İş Sendikası'nın
faaliyetleri durdurulmadı.
Çelik-İş Sendikası'nın 7. Genel Kurulu bu şartlarda,
20-21 Kasım 1982 günleri
Ankara'da toplandı. Yapılan seçimlerde, Genel Başkan ve Genel
Sekreter dışında yeni isimler göreve getirilmişti. Genel Başkanlığa
Şükrü Korkmaz Gider, Genel Başkan Vekilliğine Hüsamettin Delibaş,
Genel Sekreterliğe Metin
Türker, Genel Malî Sekreterliğe Ferudun Tankut, Genel
Eğitim Sekreterliğine
Halil Yıldırım, Genel Teşkilatlandırma Sekreterliğine Ali Gözükara,
Genel
Araştırma ve Mevzuat Sekreterliğine de Alaaddin Durak seçildiler.
1983 yılında 2821 sayılı Sendikalar Kanunu’nun kabul
edilmesinden sonra,
gerekli tüzük değişikliklerini yapmak amacıyla
Çelik-İş Sendikası'nın genel
kurulu olağanüstü olarak 30 Temmuz 1983 tarihinde toplandı. Ancak bu
toplantıda gerekli kararlar
alınamayınca, genel kurul olağanüstü olarak 12
Ağustos 1983 tarihinde toplandı ve gerekli düzenlemeler yapıldı.
>>> Çelik-İş'e Yeni Katılımlar
1983 yılı Çelik-iş Sendikası'na katılım yılı oldu.
Diğer sendikalarla ilişkilerini
kuvvetlendiren ve sürekli birleşme yanlısı
politikalar üreten Çelik-İş Sendikası
bu fırsatı görüşmeler sonucunda yaka-ladı.
Metal iş kolunda faaliyet gösteren
sendikalarla Çelik-İş Sendikası bu dönemde
ilişkilerini iyice artırdı. Teknik-İş,
Türkiye Metal-İş, Tek-Met İş ve
Hür Maden-İş Sendikalarının Çelik-İş
Sendikası’na katılımları konusunda anlaşma
sağlandı.
Teknik-İş Sendikası 25 Eylül 1983 günü,
Tek-Met-İş Sendikası 5 Ekim 1983
günü ve Türkiye Metal-İş Sendikası da
7 Ekim 1983 günü Hür Maden-İş Sendikası
da aynı günler de genel kurullarını
topladı ve kendilerini feshederek Çelik-İş
Sendikası'na katılma kararı aldılar.
Bu dört sendikanın katılımından bir kaç
ay sonra merkezi Karadeniz Ereğli'de
bulanan Çağdaş Metal-İş Sendikası Şu-bat
1984 tarihinde kendini fesh ederek
Çelik-İş Sendikası'na iltihak kararı aldı.
Yeni katılımlarla bünyesini iyice kuvvetlendiren
Çelik-İş Sendikası 24-25 Aralık 1983 günleri Ankara'da yapılan
8. Genel Kurulda Genel Başkanlığa
Mehmet Kurtulan, Genel Başkan Yardımcılığına Durali
Yücel, Genel Sekreterliğe
Metin Türker, Genel Mali Sekreterliğe Alaaddin Deliveli, Genel
Eğitim Sekreterliğine Niyazi Yüksel, Genel
Teşkilatlanma Sekreterliğine Yaşar
Deniz Özdemirel, Genel Araştırma ve Mevzuat Sekreterliğine ise Muharrem
Uzunçelebi seçildi. Bilâhare Niyazi Yüksel'den boşalan Genel Eğitim
Sekreterliği'ne Ertuğrul Durur getirildi.
>>> Yeni Dönemde Sendikal
Çalışmalar
1984 yılından itibaren sendikal çalışmalar yeniden
başladı. Ancak, bu defa
sendikâl hayatın çerçevesini çizen 1982 Anayasası ve
2821, 2822 sayılı kanunlar,
temel sendikâl hak ve özgürlükleri önemli ölçüde kısıtlamıştı.
1984 yılı Şubat ayında Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığı tarafından Çelik-İş
Sendikası'nın üye sayısına ilişkin yayınlanan tebliğdeki rakamlar
ger-çekleri yansıtmıyordu. Bakanlık istatistiklerinde 28 bin 323 üye
olduğu ve
mahkemenin 26 Mart tarihinde verdiği karar ile
Çelik-İş'in üye sayısının 37
bin 732 olduğu kesinlik kazandı.
9. ve 10. Genel Kurullar
Sendikâl hak ve özgürlüklerin önemli ölçüde
kısıtlandığı bir dönemde Çelik-İş
Sendikası üye sayılarının gerçeği yansıtması için verdiği mücadeleyi
mahkeme de kazanmış olmanın verdiği rahatlık içinde
20-21 Aralık 1986
günlerinde Ankara'da 9. Genel Kurulunu yaptı.
Seçimlerde Genel Başkanlığa
Mehmet Kurtulan, Genel Başkan Yardımcılığına Abdullah Kuzulu, Genel
Sekreterliğe Metin Türker, Genel Malî Sekreterliğe
Ferudun Tankut, Genel
Eğitim Sekreterliğine Niyazi Yüksel, Genel
Teşkilatlandırma Sekreterliğine
İbrahim Köroğlu, Genel Araştırma ve Mevzuat
Sekreterliğine ise Abdullah
Kaplan göreve getirildi.
Genel Başkan Mehmet Kurtulan’ın 24 Ekim 1988
tarihinde elim bir trafik
kazası sonucunda vefatı nedeni ile sendika ana tüzüğünün 15. Madde-sinin
(d) bendi gereğince, yapılan Genel Kurulda Genel Başkanlığa Metin
Türker seçildi.
Genel Başkanlığa seçilen Metin Türker'in yerine Genel
Sekreterlik görevi
10. Genel Kurula kadar Mevzuat ve Araştırma Sekreteri Abdullah
Kaplan’ın vekâleten yürütmesi genel yönetim kurulunca
uygun görüldü.
Aralık 1989 tarihinde yapılan 10. Olağan Genel
Kurul'da Metin Türker
(Genel Başkan), Abbas Mutlu (Genel Başkan Vekili),
Abdullah Kaplan
(Genel Sekreter), H. Ferudun Tankut (Genel Mali Sekreter), Mehmet
Turan (Genel Teşkilatlanma
Sekreteri), Muharrem Şahin (Genel Eğitim
Sekreteri) ve
Mehmet Çiftçi (Genel Mevzuat Sekreteri) seçildiler.
>>> Birleşme ve
Konfederasyon Üyeliğimiz
Bahar eylemleri ve şanlı 137 günlük Demir Çelik
Grevleri sonucunda, o
günkü iktidar tarafından cezalandırılmak istenen
Çelik-İş Sendikası, daha
güçlü daha azimli yoluna devam etti.
Metal iş kolundaki sendikaların birleşmesi yolunda
sürdürdüğü mücadelesinden
de asla vazgeçmeyen Çelik- İş Sendikası bu konuda girişimlerini
yılmadan sürdürdü.
Tüm bu gelişmeler neticesinde Çelik-İş Sendikası,
Ankara'da 22 Şubat
1991 tarihinde yaptığı Genel Kurulda Özdemir-İş
Sendikası'na katılma
kararı aldı.
Kuruluşunda 6.637 üyesi bulunan Çelik-İş Sendikasının
Çalışma Bakan-lığa
bildirdiği üye sayısı 29 Mart 1971 itibariyle 146’sı kadın olmak
üzere
toplam 10 bin 850 idi. 26 Mart 1973 itibariyle 155’i
kadın olmak üzere
toplam 18 bin 829; 1983'te 37 bin 772; Temmuz 1985'te
46 bin 892; Özde-mir-İş'le
birleştiği 1991 başında ise 40 bin 93'tü.
a- Özdemir-İş Sendikası
11 Mayıs 1976'da, Metal İş kolunda faaliyet göstermek
üzere, İskenderun'da
Özdemir-İş Sendikası kuruldu. Bu sendika daha sonra
Hak-İş Konfederasyonuna
ve IMF ye üye oldu.
Kurucuları; Ökkeş Cansız (Başkan), Şehmuz Daban
(Başkan Vekili), Hıfzullah
Danış (Genel Sekreter), Selim Şimşek, Hüsameddin Öncel, Hüseyin
Çorbacı, Ömer Semerci, Süleyman Özgen, Mustafa Bozat, A. Kadir
Şahin,
Ömer Karakaya, Celaleddin Eren ve Ahmet Kılınçer'di.
Sendikanın ilk Genel Kurulu 21 Kasım 1976'da yapıldı.
Genel Kurulda Başkanlığa Abdulhâkim Kaplan, Başkan Vekilliğine Ahmet
Bozoğlan ve Genel
Sekreterliğe Hasan Özdemir seçildi.
14 Nisan 1977'de sendikanın Ankara Şubesi kurularak
Başkanlığa Ali Kaçar
getirildi.
20 Temmuz 1977'de toplanan Genel Kurul'da
tüzük değişikliği yapıldı. Yeni tüzüğün
I.
maddesinde sendikanın adı Özdemir-İş Sendikası olarak
geçti. Genel Kurulda Başkanlığa Abdulhâkim Kaplan,
Başkan Yardımcılığına ise Mehmet Ledik seçildi.
8 Kasım 1977'de olağanüstü olarak toplanan Genel
Kurulda Abdulhâkim Kaplan yeniden seçilirken, Mehmet Asena Başkan
Vekilliğine, Ali Kaçar ise Genel Sekreterliğe seçildi.
1978 yılında, Özdemir-İş Sendikası ile yine Hak-İş
üyesi olan Öz Donat-İş
(Zirai Donatım Tarım Aletleri Takım Tezgahları ve
Madeni Eşya Sanayii
İşçileri) Sendikası ve Tümsan-İş (Türkiye Milli
Sanayii İşçileri) Sendikası
arasında bir birleşme sağlanması için görüşmeler
başlatıldı. Görüşmeler
sonunda birleşme kararı alındı.
Birleşme ilkeleri şöyleydi:
a)
Birleşme halinde Sendika Genel Merkezi Ankara'da
olacaktır. Bunun
için Özdemir-İş Sendikası, İskenderun ve Tümsan-İş Karadeniz
Ereğli'deki Genel Merkezlerini hemen Ankara’ya
nakledeceklerdir.
b)
Bazı işyerlerinde verilen yetki mücadelelerinin akim
kalması için, bu birleşme 1979 sonlarında yapılacaktır.
c)
Birleşme Özdemir-İş Sendikası adı altında olacak, Öz
Donat-İş Sendikası ve Tümsan-İş Sendikası iltihak için, Özdemir-İş
Sendikası da bu iltihaklardan sonra yeni bir kadro teşekkülü için
olağanüstü genel
kurula gidecektir."
Özdemir-İş Sendikası, Haziran 1979'da 46
delegenin katılımıyla yaptığı Genel
Kurulda Sendika Genel Merkezi'ni İskenderun'dan Ankara’ya taşıma
kararı aldı. Genel Kurulda Başkanlığa Ali Kaçar,
Başkan Vekilliğine Saffet Polatterkin ve Genel Sekreterliğe Ersönmez
Yarbay seçildi.
Varılan ilke kararları uyarınca üç sendika 1979 yılı
Aralık ayında olağanüstü
genel kurullarını yaptılar. Özdemir-İş Sendikası'nın 22 Aralık
1979'daki
Olağanüstü Genel Kurulu'nda, tüzük değişikliği
yapılarak Sendikanın uzun adı Türkiye Öz Demir-Çelik Madeni Eşya ve
Oto Sanayii İşçileri Sendikası
olarak değiştirildi. Genel Kurulda Başkanlığa Ali
Kaçar, Genel Sekreterliğe ise Zekeriya İlkdoğan getirildi.
Sendikanın 7 Mart 1982 tarihindeki 3. Genel
Kurulu'nda, Yönetim
Kurulu’nun Genel Kurul öncesinde delegelere dağıttığı
tüzük değişikliği önerisi
olduğu gibi kabul edildi. Kabul edilen yeni tüzükte Sendikanın uzun
adı,
başındaki "Türkiye" kelimesi çıkartılarak Öz Demir,
Çelik Madeni Eşya ve
Oto Sanayii İşçileri Sendikası olarak yer aldı. Genel
Kurulda Başkan ve Genel
Sekreter değişmedi. Ancak Genel Sekreter Zekeri ya İlkdoğan’ın
sonradan istifa etmesi nedeniyle bu göreve Mustafa Elveren
getirildi. Sendikanın
bu tarihte Ankara, Erzurum, Urfa ve İskenderun'da
şubeleri, Kayseri'de ise
bölge temsilciliği bulunuyordu.
Sendika Ana Tüzüğü’nün 2821 Sayılı Sendikalar
Kanunu’na uyarlanması için
yapılan 3 Eylül 1983 tarihindeki Olağanüstü Genel
Kurulun ardından 3-4
Aralık 1983
günlerinde toplanan Genel Kurulda, Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığı'nın gerekli gördüğü tüzük değişikliği yapılarak Başkanlığa
Mehmet
Aras getirildi.
27
Temmuz 1985'te toplanan Olağanüstü Genel Kurulda, Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığı'nca düzeltilmesi istenen tüzük
maddeleri değiştirildi ve
boşalan sendika organları için seçim yapıldı.
2 Nisan 1984'te Öz Metal-İş (Metal Sanayii
İşçileri) Sendikası ve 15 Temmuz
1984'te de Metal-İş (Metal ve Metalden Mamul Eşya Sanayii
İşçileri)
Sendikası Özdemir-İş’e iltihak etti. Ardından, Tüm Metal-İş (Tüm
Madeni Eşya Oto Metal ve Montaj Sanayii İşçileri) Sendikası Özdemir-İş'e
iltihak etti.
Sendika 8-9 Kasım 1986 tarihlerinde 5. Genel
Kurulu’nu yaptı. Bu genel
kurulda bazı tüzük maddeleri değiştirildi ve Yönetim
Kurulu'na Mehmet
Aras (Başkan), Mustafa Elveren (Genel Sekreter),
Mustafa Atlı, Eyüp
Karaderili ve Keramettin Aslan seçildi.
16 Nisan 1988 tarihinde MİSK üyesi Çelik-Sen
Sendikası Özdemir-İş
Sendikası'na iltihak etti.
Sendikanın 6. Genel Kurulu 14-15 Ekim 1989 tarihinde
toplandı. Bu
Genel Kurul’da, Yönetim Kurulu’na Mehmet Aras
(Başkan), Mustafa Elveren
(Genel Sekreter), Mustafa Atlı, Kemal Özmen ve Keramettin Aslan
seçildiler.
1991 yılında Hak-İş Konfederasyonu Necati Çelik'in başkanlığında
Özde-mir-İş Sendikası'nın
Çelik-İş (Türkiye Çelik Sanayii İşçileri) Sendikası ile
yaptığı toplantılar sonucunda iki sendikanın birleşmesine karar
verildi.
Çelik-İş Sendikası, 22 Şubat 1991'de Ankara'da
yaptığı Genel Kurul’da Özdemir-İş
ile katılma kararı aldı. 23-24 Şubat 1991'de toplanan
Özdemir-İş
Sendikası Genel Kurulu’nda ise bu birleşme kararı onaylanarak
sendikanın adı Özçelik-İş Sendikası (Madeni Eşya ve Oto Sanayii
İşçileri Sendikası) olarak
değiştirildi ve IMF’ye üye olunmasına karar verildi. Genel Kurul’da
Özçelik-İş Sendikası Yönetim Kurulu’na Mehmet Aras (Başkan),
Abdullah Kaplan (Başkan Vekili), Metin Türker (Genel Sekreter), H.
Ferudun Tankut
(Genel Mali Sekreter), Mustafa Atlı, Keramettin
Aslan, Mustafa Elveren ve Mustafa Kemal Can seçildiler.
b- Hak-İş Konfederasyonu
Türkiye’nin ikinci büyük işçi konfederasyonu olan
Hak-İş Konfederasyonu, belli prensipler doğrultusunda yeni ve
orijinal bir ses olarak Türk Sendikacılığına
adımını attı ve bugüne değin bu özelliğini prensiplerine bağlı
kalarak ve
istikrarlı bir çizgi takip etti.
Hak-İş Konfederasyonu, örgüt birleşmeleri ile şu anda
7’si Türkiye içinde biri
ise Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde olmak üzere 8
sendikası ve 400.000
üyesi ile sendikal işlevini büyük bir etkinlik
içerisinde sürdürmektedir.
Hak-İş Konfederasyonu, 22 Ekim 1976 tarihinde Ankara'da kuruldu.
1977-1980 yılları arasında kurulu
bulunan 8 konfederasyon içerisinde en genci
ve yenisi olarak teşkilatlanma
çalışmalarını sürdüren Hak-İş Konfederasyonu, daha henüz
mücadelesinin başındayken 12 Eylül engeliyle karşılaştı.-
Millî Güvenlik Konseyinin 8 nolu kararıyla faaliyeti
durdurulan Hak-iş
Konfederasyonu'nun yöneticileri yaptıkları girişimleri sonucu Şubat
1981'de
yeniden faaliyete geçmeyi başardılar.
1984 yılına kadar sendikal faaliyetlerin yasaklı
olduğu dönemlerde ise Hak-İş Konfederasyonu'na bağlı sendikalar zor
şartlara rağmen üye kayıt
faaliyetlerini sürdürdüler.
7 Mayıs 1983 tarihli Sendikalar ve Toplu İş
Sözleşmesi Grev ve Lokavt yasalarının yürürlüğe
girmesinden sonra Hak-İş
Konfederasyonu üye sendikalarını hızla yeni yasalara uyarlayarak
yeni
sendikâl döneme hazırladı.
Hak-İş Konfederasyonu’nun esas kimliği ve mücadelesi
bu tarihten son-ra daha belirgin bir şekilde görülmeye başladı.
Konfederasyonu’nun diğer
sendikalar ve tüm demokratik kitle kuruluşları ve meslek örgütleri
ile dayanışma faaliyetleri,
birlikte mücadele çağrıları, ortak eylem kararları,
kamuoyu oluşturmaya yönelik kampanyaları, sendikaların başarılı
sözleşmeleri, kararlı grevleri ve etkin eylemleri yoğun eğitim
faaliyetleri Hak-İş
Konfederasyonu’nun iz bırakan çalışmalarından oldu. Hak-İş
Konfederasyonu'nun gerçek
sendikal işlevi, etkinliği, kamuoyuna açılımı,
üye sayısındaki olağanüstü artış
ve başarıları daha çok bu tarihten sonra
gerçekleştirildi.
|