Sendikaların İşlevi Nedir?

 Sendikalar genellikle işçi sınıfının "ekonomik örgütleri" olarak tanımlanırlar ve değerlendirilirler.

        Siyasal düşüncesi, dinsel inancı, dünya görüşü, ırkı, cinsiyeti ve ulusu ne olursa olsun tüm işçilerin ekonomik ve toplumsal çıkarları aynıdır. İşçiler, sendikal örgütlerde bu ortak çıkarlar etrafında birleşirler. Çeşitli görüşlerdeki işçilerin sendikal örgütlerde bir araya gelmelerinin çoğu zaman öncelikli nedeni; daha iyi yaşama ve çalışma koşulları elde etme isteğidir.

        Sendikalar imzaladıkları toplu sözleşmelerle işyerinde ya da işletmede çalışma koşullarını iyileştirmeyi amaçlarken, yaşama standartlarının yükseltilmesini ve sendikal güvencelerin geliştirilmesini de amaçlarlar.

        Bunlara bağlı olarak sendikalar toplu sözleşmelerle;

        -Satın alma gücünün korunması ve geliştirilmesi için ücretlerin ve parasal sosyal ödemelerin artırılmasını,

        -Çalışma süresinin, ücretlerden herhangi bir azalma olmaksızın kısaltılmasını,

        -İş ve sendikal güvencelerin geliştirilmesini,

        -Çalışma koşullarının iyileştirilmesini, iş güvenliğinin sağlanmasını,

        -Kıdem haklarının korunmasını, geliştirilmesini,

        -İşyeri ya da işletmenin sosyal ve kültürel olanaklarının artırılması yönünde düzenlenmesini,

        -Sendikal etkinlik ve güvencelerin işyerinde oluşturulan kurullar aracılığı ile genişletilmesini,

        -Çalışma koşullarının ve çalışma ilişkilerinin demokratikleştirilmesini,

        içeren düzenlemeleri yaşama geçirmeyi amaçlarlar.

        Tüm bunların yanında sendikalar; üyelerinin çıkarlarını koruma ve geliştirme görevini sürdürürken; ülkenin geleceği, ekonomik, toplumsal ve siyasal alana ilişkin demokratik istemler yönünde de eylemler ve etkinlikler gerçekleştirmeye çalışırlar ya da gerçekleştirilen etkinliklere katılırlar.

Sendikaların temel nitelikleri nedir?

Hangi ülkede, hangi işkolunda ya da işletmede örgütlü olursa olsun sendikaların ortak temel özellikleri bulunur.

Bu özellikler şunlardır:

1-Sendikalar kitle örgütüdür.

2-Sendikalar sınıf örgütüdür.

3-Sendikalar bağımsız örgüttür.

4-Sendikalar demokratik örgüttür.

Sendikaların kitle örgütü olması ne demektir?

Sendikalar emekçi kitlelerin tümüne açık örgütlerdir. Yani, siyasal düşüncesi, dünya görüşü, dinsel inancı, ırkı, etnik ya da ulusal kökeni, cinsiyeti ne olursa olsun emekçi olan herkese açıktır. Çünkü emekçiler her şeyden önce ekonomik ve toplumsal çıkarlarını korumak ve geliştirmek amacıyla sendikalarda örgütlenirler.

Hangi siyasal görüşte veya partide olursa olsun her işçi; ücretlerin artırılmasından, çalışma süresinin kısaltılmasından, izin sürelerinin arttırılmasından, yaşama ve çalışma koşullarının geliştirilmesinden ve hiçbir hak kaybına uğramaksızın iş güvencesi içinde çalışmadan yanadır.

    Sendikaların sınıf örgütü olması ne demektir?

    Kapitalist toplumlarda çıkarları birbirleri uyuşmayan iki toplumsal sınıf vardır:

    1-Burjuvazi ya da sermaye sınıfı.

    2-İşçi sınıfı ya da emekçiler.

İşçi sınıfının ekonomik örgütleri olan sendikalar, sınıfsal bir örgüt olarak işçilerin hak ve çıkarlarını korumak ve geliştirmek amacını taşırlar.

Sendikalar bu anlamda birer "sınıf" örgütüdürler. Ve bunun için sendikalar işçi sınıfının kazanımlarını geliştirme yönünde mücadele ederken, sömürünün ortadan kaldırılmasını içeren toplumsal amaçlar için, diğer emek örgütleriyle birlikte hareket etme sorumluluğunu ertelemezler.

 Sendikaların bağımsız örgüt olması ne demektir?

Sendikalar özgür seçimlerle oluşturulmuş örgütsel yapısı içinde karar verirler. Bu anlamda sendikalar siyasal partilerden, işverenlerden ve örgütlerinden, devletten bağımsızdırlar.

    Bunun anlamı şudur:

    Sendikalar partilerin "aracı" ya da "kolu" olamazlar.

    Sendikalar, devlet kuruluşlarının güdümünde kalamazlar.

    Sendikalar, işverenlerin istemlerine bağlı olarak davranamazlar, karar alamazlar.

Yani; sendikalar kendi tüzüklerine bağlı olarak seçilmiş karar organları aracılığıyla işçi sınıfının ve üyelerinin kısa, orta ve uzun dönemli çıkarlarına bağımlı olarak karar alır, etkinlik gösterir ve mücadele ederler, etmelidirler.

    Sendikal örgütlerin siyasal partilerin yan örgütü olarak düşünülmesi onun kitle örgütü olma özelliği ile bağdaşmaz. Çünkü sendikaların partilerle organik bütünleşme içine sokulması işçi sınıfının sendikal birliğini zedeler.

    Bir sendikal örgütün, bir partinin kayıtsız şartsız güdümünü kabullenmesi, onun emir veya direktifleriyle yürümesi, o örgütün yığınsallaşmasını, etkinleşmesini güçleştirir; bölünmelere yol açar. Sendikanın kitle örgütü olma niteliği yara alır, hatta kaybolabilir.

    Örgütsel bağımsızlık, bir sendikanın;

     -Kendi ilkeleri içinde,

    -Kendi üyesinin ve genel kurulunun denetimi altında,

    -Seçilmiş organlarıyla,

    -Hiç bir örgüt dışı yerden emir ve buyruk almadan işlemesi;

    -Kendi organlarında, kararlarını egemence alıp uygulaması demektir.

    Bu bağımsızlık; ülke sorunların çözümlenmesi ve sınıfsal çıkarların gerçekleştirilmesi yönünde diğer meslek örgütleriyle, sivil toplum kuruluşlarıyla; sendikanın örgütsel bağımsızlığını değer olarak gören siyasal örgütlerle ortak amaçlar yönünde, ortak etkinlikler yapılmayacağı, ortak davranılmayacağı anlamına gelmez. Çünkü ortak amaçlar yönünde gerçekleştirilecek ortak eylemler, sendikaların toplumsal ve ekonomik etkinliklerini daha da geliştirir.

Sendikaların demokratik örgüt olması ne demektir?

Bir dayanışma ve kitle örgütü olan sendikalar üyelerinin katılımına açık olmalıdır.

Sendikal demokrasi, her şeyden önce sendika üyelerinin sendikayı temsil edecek ya da yönetecek kişi ve organları özgür ortamlarda gerekli örgütsel katılım araçlarıyla ve demokratik biçimde saptaması, seçmesi demektir.

    Sendikal demokrasi yalnızca bir seçim ve oylama düzeni değildir. Sendikal demokrasinin diğer ve en önemli ilkelerinden biri de, kararların hazırlanması, alınması ve uygulanmasına tüm üyelerin, etkin bir biçimde katılmasını sağlamaktır.

    Sendikal demokrasinin yaşama geçirilmesi tüzüğün demokrasi ilkeleri içinde oluşturulmasına bağlıdır. Sendika tüzüklerinde yapılacak düzenlemelerle sendika organları birbirlerini bütünleyecek biçimde katılıma açık olarak oluşturulmalıdır.